Hoe je lichaam zichzelf herstelt
Wanneer je huid of weefsel beschadigd raakt, gaat je lichaam meteen aan het werk. Wondgenezing is een bijzonder complex proces waarbij beschadigd weefsel stap voor stap wordt hersteld. Dat gebeurt in vier fasen die elkaar opvolgen en soms deels overlappen. Tijdens die fasen wordt de wond gesloten, komt er nieuw weefsel en uiteindelijk ontstaat er een litteken.
Dat litteken is vaak zichtbaar aan de buitenkant, maar kan óók dieper in je lichaam invloed hebben. Op je bindweefsel, spieren en zelfs op je houding. Ik neem je mee door de vier fasen van genezing en leg uit wat er gebeurt, zowel aan de oppervlakte als daaronder.
1. Hemostase – het stoppen van de bloeding
Meteen na het ontstaan van een wond zorgen je bloedvaten en bloedplaatjes (trombocyten) dat het bloeden stopt. Er vormt zich een stolsel en daarna een korst, die de wond afsluit en beschermt tegen infecties. Dit is de eerste, snelle reactie van je lichaam: de wond moet zo snel mogelijk dicht.
Wanneer je huid of weefsel beschadigd raakt, gaat je lichaam meteen aan het werk. Wondgenezing is een bijzonder, complex proces waarbij beschadigd weefsel stap voor stap wordt hersteld. Dat gebeurt in vier fasen, die elkaar opvolgen en soms deels overlappen. In die tijd wordt de wond gesloten, komt er nieuw weefsel en uiteindelijk ontstaat er een litteken.
Dat litteken is vaak zichtbaar aan de buitenkant, maar kan óók dieper in je lichaam invloed hebben – op je bindweefsel, spieren en zelfs je houding. Ik neem je mee door de vier fases van genezing en leg uit wat er gebeurt, zowel aan de oppervlakte als daaronder.
1. Hemostase – het stoppen van de bloeding
Meteen na het ontstaan van een wond zorgen je bloedvaten en bloedplaatjes (trombocyten) dat het bloeden stopt. Er vormt zich een stolsel en daarna een korst, die de wond afsluit en beschermt tegen infecties. Dit is de eerste, snelle reactie van je lichaam: de wond moet zo snel mogelijk dicht.
2. Ontstekingsfase – schoonmaken en beschermen
In de dagen erna komt je afweer in actie. Witte bloedcellen ruimen bacteriën, kapotte cellen en ander “afval” op. Dat geeft roodheid, warmte en zwelling – maar dat hoort erbij. Dit proces is nodig om de wond schoon en beschermd te houden.
In deze fase wordt de basis gelegd voor nieuw bindweefsel. Toch is het weefsel hier nog maar voor zo’n 5% belastbaar. Als er te veel spanning of druk op komt kan de wond te lang in deze fase blijven hangen. Dan ontstaat er eerder stug littekenweefsel dat later klachten kan geven. Gemiddeld duurt deze fase zo’n 5 dagen.
2. Ontstekingsfase – schoonmaken en beschermen
In de dagen erna komt je afweer in actie. Witte bloedcellen ruimen bacteriën, kapotte cellen en ander “afval” op. Dat geeft roodheid, warmte en zwelling – maar dat hoort erbij. Dit proces is nodig om de wond schoon en veilig te houden.
In deze fase wordt de basis gelegd voor nieuw bindweefsel. Toch is het weefsel hier nog maar voor zo’n 5% belastbaar. Als er te veel spanning of druk op komt, kan de wond te lang in deze fase blijven hangen. Dan ontstaat er eerder stug littekenweefsel, dat later klachten kan geven. Gemiddeld duurt deze fase zo’n 5 dagen.
3. Proliferatiefase – opbouw van nieuw weefsel
Na de opruimfase gaat je lichaam bouwen. Er vormt zich granulatieweefsel: vochtig, rood bindweefsel met veel nieuwe bloedvaatjes. Het zorgt voor voeding en zuurstof en helpt de wond sluiten. Vervolgens groeien er nieuwe huidcellen overheen. Deze fase duurt meestal tot ongeveer 3 weken na het ontstaan van de wond.
3. Proliferatiefase – opbouw van nieuw weefsel
Na de opruimfase gaat je lichaam bouwen. Er vormt zich granulatieweefsel: vochtig, rood bindweefsel met veel nieuwe bloedvaatjes. Het zorgt voor voeding en zuurstof en helpt de wond sluiten. Vervolgens groeien er nieuwe huidcellen overheen. Deze fase duurt meestal tot ongeveer 3 weken na het ontstaan van de wond.
4. Remodelleringsfase – littekenvorming en herstel van kracht
Dit is de langste fase. Je lichaam gaat het nieuwe weefsel steeds sterker en georganiseerder maken. Het collageen (een belangrijk structureel eiwit) wordt opnieuw geordend, zodat het litteken steviger wordt. Toch wordt littekenhuid nooit helemaal zoals de oorspronkelijke huid: het blijft wat minder elastisch en kan dikker of stugger zijn. Deze fase kan maanden tot zelfs jaren duren.
4. Remodelleringsfase – littekenvorming en herstel van kracht
Dit is de langste fase. Je lichaam gaat het nieuwe weefsel steeds sterker en georganiseerder maken. Het collageen (een belangrijk structureel eiwit) wordt opnieuw geordend, zodat het litteken steviger wordt. Toch wordt littekenhuid nooit helemaal zoals de oorspronkelijke huid: het blijft wat minder elastisch en kan dikker of stugger zijn. Deze fase kan maanden tot zelfs jaren duren.
Wat er onder de oppervlakte gebeurt
Een litteken lijkt vaak een klein streepje op de huid, maar net als bij een ijsberg zie je meestal alleen het topje. Onder de huid kunnen zich verklevingen vormen – verbindingen in dieper bindweefsel – die meer invloed hebben dan je denkt.
Onzichtbaar littekenweefsel kan leiden tot:
- Bewegingsbeperkingen: doordat littekenweefsel minder elastisch is, kan het stijfheid of beperkte mobiliteit veroorzaken.
- Zenuwveranderingen: beschadigde zenuwen kunnen tintelingen, gevoelloosheid of overgevoeligheid geven.
- Doorbloedingsproblemen: littekens kunnen de bloedcirculatie verstoren, waardoor herstel trager gaat en weefsels minder goed functioneren.
- Spanning op omliggende weefsels: littekens kunnen trekken aan gezond weefsel in de buurt, wat pijn of ongemak veroorzaakt.
Wondgenezing is een prachtig proces, maar ook een proces dat gevolgen kan hebben – zichtbaar én onzichtbaar. Daarom kan littekenbehandeling waardevol zijn: om je weefsel soepeler te maken, je lichaam weer meer balans te geven en jou meer bewegingsvrijheid en comfort te laten ervaren.
Wat er onder de oppervlakte gebeurt
Een litteken lijkt vaak een klein streepje op de huid, maar net als bij een ijsberg zie je meestal alleen het topje. Onder de huid kunnen zich verklevingen vormen – verbindingen in dieper bindweefsel – die meer invloed hebben dan je denkt.
Onzichtbaar littekenweefsel kan leiden tot:
- Bewegingsbeperkingen: doordat littekenweefsel minder elastisch is, kan het stijfheid of beperkte mobiliteit veroorzaken.
- Zenuwveranderingen: beschadigde zenuwen kunnen tintelingen, gevoelloosheid of overgevoeligheid geven.
- Doorbloedingsproblemen: littekens kunnen de bloedcirculatie verstoren, waardoor herstel trager gaat en weefsels minder goed functioneren.
- Spanning op omliggende weefsels: littekens kunnen trekken aan gezond weefsel in de buurt, wat pijn of ongemak veroorzaakt.
Wondgenezing is een prachtig proces, maar ook een proces dat gevolgen kan hebben – zichtbaar én onzichtbaar. Daarom kan littekenbehandeling waardevol zijn: om je weefsel soepeler te maken, je lichaam weer meer balans te geven en jou meer bewegingsvrijheid en comfort te laten ervaren.
